رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
48
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
هرچند قراينى در دست است كه حتى شاه طهماسب اول ( 84 - 930 - 76 - 1524 م . ) نيز كوشيد تا با ترجيح دادن عناصر غير قومى و ملّى نفوذ اعيان و اشراف طوايف و عشاير را از بين ببرد « 213 » ، ولى باز اقدام قطعى در اين زمينه به دست شاه عباس اول صورت گرفت . او كه خود به كمك يكى از حكام ياغى به تخت سلطنت جلوس كرد اين را پيشنهاد خود قرارداد كه از آن پس با ايجاد نيروئى از غلامان سلطنتى ( قلّر ) با خودسرىها و استقلالطلبىهاى اعيان و رجال طوايف مقابله كند . سهمى كه اين غلامان سلطنتى به عهده داشتهاند قبلا در انتشارات علمى و تحقيقى مورد بحث قرار گرفته است « 214 » . ما در اينجا به تكميل بعضى از نكات اكتفا مىكنيم . دونژوان مرتدّ ايرانى « * » در گزارشى يادآور مىشود كه شاه عباس اول كمى پس از جلوس خود بر تخت سلطنت به سال 995 ( - 1587 م . ) نيروى غلامان سلطنتى را ايجاد كرد « 215 » . و در يكى از مراجع ايرانى نيز ما تأييدى براين مدعا يافتهايم « 216 » . روضة الصفويه ضمن وقايع سال 998 ( - 1590 م . ) گزارشى از ايجاد
--> ( 213 ) - رجوع شود به : Savory , The Principal Offices II 85 از آن گذشته باز رجوع شود به صفحهء 246 رسالهء دانشگاهى همين نويسنده تحت عنوان : The Development of the Early Safawid State . . . ( 214 ) - تذكرة الملوك ص 16 تا 19 و همچنين صفحات 523 تا 539 اثر زير : - Lang : Georgia and the Fall Of the Safavi Dynasty ( 215 ) - دونژوان ايرانى چاپ جى . لسترنج لندن 1926 ( سياحتنامههاى برودوى ) ص 209 . مفهوم نيست كه چرا لانگ ( گرجستان و سقوط صفويه ، ص 525 ) سنهء 1588 م . را براى تاريخ اصلاحات شاه عباس اول از اين موضع برگزيده است . ( 216 ) - مينورسكى ( تذكرة الملوك ص 31 ) مىپنداشت تا آنجا كه آشكار است در مراجع زبان فارسى هيچ گزارشى دربارهء اصلاحات و تاريخ انجامشدن آن در دست نيست . ( * ) اروج بيگ بن سلطان على بيگ بيات يكى از اعضاى سفارت ايران بود كه در زمان شاه عباس بزرگ به كشورهاى اروپا سفر كرد و در اسپانيا اقامت گزيد و كيش مسيحى اختيار كرد . از يادداشتهاى اين شخص كتابى بنام دونژوان ايرانى توسط آقاى رجبنيا به فارسى ترجمه و بوسيلهء بنگاه ترجمه و نشر كتاب چاپ و منتشر شده است . مترجم .